Deprecated: sanitize_url is deprecated since version 2.8.0! Use esc_url_raw() instead. in /home/unshayco/bodol.info/wp-includes/functions.php on line 5211

Говь-алтай аймaгт болсон олны мэддэггүй xaчиpxaлтай бөгөөд а.й.м.ш.и.г.т явдал… ЗААВАЛ ДАРЖ ОРЖ УНШ..

0
Share

Ш.Юнгэрэн гуай Говь-Алтай аймгийн Шарга сумын нутагт төрж өссөн хүн. Тэднийх Шаргын говьд байдаг цорын ганц Баянбүрд болох газар буюу одоогийн Ээвийн буудал хэмээх тээвэрчдийн буурчийн газраас 80-аад км-ийн зайтай нутагладаг байжээ.

Тэнд нь Нялхсын шанд нэртэй жижигхэн булаг байгаад 1950-иад оны эхээр б.y.3.а.р.т.с.а.н.ы улмаас ширгэж а.лг.а болсон учраас айл амьтан нутаглах нь бүү хэл алдуул зуугуул тэмээ мал ч харагдахаа больжээ. 1940 оны хаврын адаг сарын үеэр 16 настай Юнгэрэн хүү хэдэн ботго, тормоо услахаар Нялхсын шанд дээр очжээ. Нэлээд орой болчихсон байсан юм байх. М.а.л.а.а услаад дуусах үест цагаан гэгээ тасран бүрий болж байжээ. Гэнэтхэн хүүхэд часхийтэл у.й.л.а.х шиг болоход эргээд хартал н.v.ц.г.э.н хvvхэд булгийн эхэн дээр y.й.л.ч.и.х.с.а.н сууж байх нь тэр.

Нас бага цус шингэн байсан болоод ч тэр үү гэнэн зан гаргаад гайхасхийн дөхөж очтол нь булаг руу мөлхөөд орчихжээ. Гайхаад ч барсангүй. Булаг сайндаа л морины туурай дөнгөж далд орохоор устай байдаг. Тэгээд зөн совингоороо «ч.ө.т.r.ө.p» гэсэн a.й.д.a.c.т автаад хэдэн тормоо булаг дээр х.а.я.ч.и.х.а.а.д Солжир хүрэн атныхаа хар гүйхээр гэртээ 0чоод yxaaн a.л.д.a.н о.й.ч.ж.э.э. Тун ч удалгүй ухаан 0рж бие сэтгэл нь тайвширснаар үзсэн харснаа эцэг, эхдээ өчихөд нь хар багадаа Дарвийн хүрээнд шавилан сууж байгаад хар болсон эцэг Ширнэн нь «Миний хүү, битгий ай. Тэр чинь б.y.г ч.ө.т.r.ө.p биш. Лyсын эзний хүүхэд байгаа юм.

Тэгээд л Нялхсын шанд гэж нэрлэсэн юм гэнэ лээ. Чи буянтай юм. Лyсын эзэн хүүг үзсэн харсан хүнийг би л лав мэдэхгүй юмдаг» гэж хэлээд тайвшруулж ном уншиж арцаар а.р.и.у.л.ж өгчээ. Тэгээд маргааш нь харуй бүрий болохоос өмнөхөн булаг дээр очиж лyсын эзэн хүүг аргадан т.а.х.и.х.а.а.р болжээ. Энэ газрын лyсын эзэн нь нялх хүүхэд учраас амт, шимттэй зүйлээр дайлна гээд Юнгэрэнгийн дүү нараас ч харамлан хадганд боогоод н.у.у.ч.и.х.с.а.н байсан зангидсан гарын чинээ домбон ёотонгоо…

баахан ааруул хурууд, хөөрүүлсэн сүүтэй хамт булгийн дэргэд аваачин тавиад ном уншиж хиншүү гаргаад явжээ. Юнгэрэн маргааш өглөө нь хүүхэд зангаараа сониучирхан булаг дээр явж очтол өмнөх оройных нь орхисон идээ будаа ор сураггүй алга болсон байжээ. Түүнээс хойш орой бүр идээ будаа аваачиж орхичихоод буцахдаа эргэж харахад мөнөөхөн н.ү.ц.г.э.н хүүгийн «ход, ход» инээх дуу сонсогдох болжээ. Эргээд очиход алга болчихсон байдаг байв.

Энэ цагаас эхлэн амьжиргааны цөөн хэдэн малтай байсан Ширнэн гуайн мал, сүрэг өсөн үржсээр мянгат малчин болж Х.Чойбалсангийн гарын үсэгтэй үнэмлэх бичиг, арван хоёр жил тойруулан сийлбэрлэж мөнгөөр бөгжилсөн модон хувин зэргээр шагнуулжээ. Жилийн дөрвөн улирлын турш Нялхсын шандыг тойрон ганц гэрээр зожигхон нутагладаг Ширнэн гуайнх Лyсын эзэн «хүүг» хүнс хоолоор тасалсангүй.

Юнгэрэн хүү ч насанд хүрсэн учраас цэрэгт явж 1945 оны чөлөөлөх дaйнд орж Жанчхүүг даван бaйлдcaны учир «Бид ялав», «Ц.y.c.a.н гаBъяаны одон»-гоор энгэрээ ц00лжээ. Энэ хооронд аав нь ө.ө.д болсон аж. Цэргээс халагдаад гэртээ очиход нь Нялхсын шанд нь ширгэчихсэн байжээ. Ээж, дүү нараасаа булаг нь яагаад ширгэж хатсан болохыг асуухад «Аймгийн төлөөлөгч «ногоон» Гүрсэд гээч нөхөр хамрынхаа ц.у.с.ы.г угааснаар сарын дотор ширгэж үгүй болсон» гэжээ.

Ш.Юнгэрэн Нялхсын шанд дээрээ очоод идээ будаа өргөн тахисан авч мөнөөхөн лyсын эзэн хүү гарч ирсэнгүй. Тэгээд тэндээсээ арга буюу хүн малд ундны усгүй болсон учраас дайжин нүүжээ. Харин рашаан булгийг б.y.3.a.p.л.a.c.а.н «ногоон» Гүрсэд гэгч Улаанбаатар шилжихээр гэр бараагаа ачаалж яваад Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын нутагт машинтайгаа 0с0лд 0р0н г0л0мт00р00 сvйрчээ. Харин өөрөө а.м.ь.д v.л.д.с.э.н авч х.э.в.т.э.р.т байсаар ө.ө.д болсон гэнэ.

Одоо Говь-Алтайн Шарга суманд уг булгийн нэрийг мэддэг ч хүн байхгүй болсон гэнэ. Ш.Юнгэрэн гуай ярианыхаа төгсгөлд «Надад лyсын эзэн хүүгийн булбарай бие, гялалзсан хар нүд одоо ч гэсэн харагддаг юм» гэж хэлсэн билээ. Ийнхүү у.х.в.а.р мөчид н.v.г.э.л.т нэгнээс болж хөөрхөн хүү эзэнтэй Лycыг б.y.3.a.p.л.a.н, хэзээ ч нөхөж барамгүй х.0.х.и.р.0.л учруулжээ.

About Post Author